‘ACT wil de zwijgcultuur doorbreken’ #interview

De discussie over grensoverschrijdend gedrag is ook in de Nederlandse acteerwereld volop aan de gang en bereikte deze week een hoogtepunt met de publieke beschuldiging van Job Gosschalk. Wat nu? vroegen we Manoushka Zeegelaar Breeveld van ACT, de belangenvereniging voor acteurs.

Wat hebben jullie gedaan toen de bom barstte?

“Wij hebben onze leden – ongeveer 1.200 acteurs zijn bij ACT aangesloten – een brief gestuurd met de vraag of ze zelf last hebben gehad van intimidatie en ander (seksueel) grensoverschrijdend gedrag, in het verleden of meer recent. Dat hebben we overigens al gedaan na de aflevering van Pauw twee weken geleden. Toen er steeds meer berichten verschenen, hebben we acteurs gevraagd om niet de media op te zoeken, maar het bij ons te melden. Uiteraard blijft alles strikt vertrouwelijk. Wij kunnen ze wijzen op stappen die ze kunnen nemen, maar ook gewoon een luisterend oor zijn.”

En op deze manier ook structureel misbruik signaleren?

“Precies, we kunnen alleen aantonen dat het wel degelijk plaatsvindt aan de hand van het aantal meldingen dat we binnenkrijgen. En op die manier laten zien dat het niet alleen maar gaat om de mensen die in de media terecht zijn gekomen. Machtsmisbruik en seksueel overschrijdend gedrag komen aan de lopende band voor, niet alleen in onze sector. Hoe meer mensen zich melden, hoe meer munitie wij hebben om met andere partijen in gesprek te gaan en gezamenlijk stappen te ondernemen. We willen die zwijgcultuur doorbreken.”

Hebben jullie al veel meldingen binnengekregen?

“De telefoon staat nog niet roodgloeiend, we merken dat mensen bang zijn om hier openlijk over te praten uit angst dat het hen persoonlijk schaadt of dat ze nooit meer aan de bak komen. Of dat ze worden bestempeld als: ‘Oh maar jij hebt geen werk, daarom zeg je dit nu.’ Er moet een cultuur komen dat mensen openlijk kunnen praten zonder dat ze bang zijn voor hun baan of reputatie. Ik ken ook wel verhalen uit de wandelgangen, maar dat zijn niet de officiële meldingen die bij ons binnenkomen. Niet iedereen heeft zin om zijn mond open te trekken en er is ook een hoop schaamte, acteurs die denken: Is het niet mijn eigen schuld?”

Jullie pleiten voor de komst van een vertrouwenspersoon?

“Ja, we zouden het liefst zien dat er op alle toneelscholen een externe vertrouwenspersoon komt waar studenten terechtkunnen, want hier speelt het probleem ook. Verder willen we in gesprek met alle partijen die te maken hebben met acteurs – de bond van filmproducenten, castingbureaus, regisseurs etc. – om te zien of er een landelijke vertrouwenspersoon kan komen. Zo iemand moet het aanspreekpunt worden bij seksueel overschrijdend gedrag, maar ook bij twijfel. Stel je maakt iets mee met een regisseur waar je je niet oké bij voelt. Dan kan de vertrouwenspersoon advies geven en een gesprek op gang brengen. Ik geloof in de goedheid van mensen en soms komt het voor dat een regisseur niet eens doorheeft wat hij doet.”

Dat is ook een ding: is nu niet iedereen bang om te ver te gaan?

“Ja, ik hoor mensen in het wereldje wel roepen: Ik kan niks meer doen. De meeste zeggen het weliswaar voor de grap, maar er is wel onrust over wat ze kunnen doen en zeggen. Je moet je altijd afvragen wanneer er sprake is van machtsmisbruik. Er is niks mis met je kleren uittrekken voor een auditie of een rol. Zolang je het zelf wil en weet waarom je het doet. Het gaat erom dat er niets onder dwang gebeurt en je altijd openlijk het gesprek moet kunnen aangaan hierover. En als je zegt dat je iets niet wil doen, moet dat ook oké zijn, zonder consequenties.”

Waarom adviseren jullie je leden om niet naar de media te stappen?

“Wij denken dat als zoiets vreselijk is gebeurd, een televisieprogramma of de krant niet de plek is waar je het moet uitvechten. Dan moet je aangifte doen, moet er een politieonderzoek komen en zal de rechter bepalen of iemand fout is geweest. Nu worden mensen al bij voorbaat veroordeeld. Ik ben bereid om iedereen die zijn verhaal doet op zijn woord te geloven. Maar je boet wel in aan geloofwaardigheid op het moment dat je dit eerst in de media hebt verteld. Een rechter kan ook denken: Misschien is je verhaal wel beïnvloed door wat je op televisie hebt gezien. Dan is het lastig om objectief te oordelen.”

Foto boven artikel: Manoushka Zeegelaar Breeveld. Copyright: Liselore Chevalier

Lees verder