autisme in films
autisme in films

Autisme in films; van Leonardo di Caprio tot Zac Efron

Life, Animated verscheen voriug jaar in de bioscoop en is nu te zien via oa Netflix, Videoland en Cintree. Deze Oscargenomineerde documentaire gaat over Owen. Een jongen met autisme die een band heeft gevonden met zijn ouders en zijn omgeving door middel van Disney animatiefilms. Autisme is veelal onbegrepen. Films en series helpen het onderwerp aanspreekbaar te maken.

Niet ééndimensionaal

Sesamstraat heeft in Amerika een autistisch personage geïntroduceerd: Julia. De schrijvers van Sesamstraat geven aan hoe ingewikkeld het is om een vorm te geven aan een personage met autisme. Het is namelijk niet zo dat iedereen met autisme of asperger op dezelfde manier reageert of zichzelf uit. Het is een spectrum en het is dus belangrijk om elk personage met autisme als een voorbeeld te zien. En niet als een norm.

Autisme komt vaker voor dan mensen denken. Er zijn bekende klassiekers en parels van films die licht schijnen op deze aandoening. Life, Animated vertelt het waargebeurde verhaal van Owen en zijn connectie met film. Neurotypische personen kunnen ook veel leren van film. Het blijft natuurlijk fictie en het is verre van perfect. Het maakt wel plaats voor een positieve dialoog over hoe autistische mensen worden gezien door de buitenwereld. Wij hebben een aantal films verzameld met personages die binnen het autisme spectrum vallen.

1. Forrest Gump

Dit is misschien wel, naast Rain Man, de meest bekende film waarin het hoofdpersonage autisme heeft. Forrest Gump is een bijzondere jongen. Hij blinkt niet uit op school. Maar alles wat hij aanraakt, verandert in goud. Hij behaalt op geheel eigen wijze succes. Forrest weet dat hij anders is en wat voor impact dat heeft. En dat is prachtig te zien in de eerste scène met zijn zoon. Helaas heeft de film de zin ‘Stupid is as stupid does.’ populair gemaakt. Wij vinden ‘Life was like a box of chocolates’ veel mooier.

Tom Hanks deed ook auditie met deze scene. Hij deed dat echter zonder het beroemde accent. Het kind dat auditie deed voor ‘jonge Forrest’ sprak met een hevig accent. Tom Hanks had toen besloten dit over te nemen. Wat ons betreft heeft dat de rol volledig verandert. Tom Hanks heeft in 1995, terecht, een Oscar voor deze rol in ontvangst mogen nemen.

Wat Forrest Gump zo bijzonder maakt, is het feit dat Forrest slaagt op zijn eigen manier. Wat hij tekort komt aan intellectuele vaardigheden, maakt hij goed met zijn empathie. Er wordt vaak gedacht dat mensen met autisme uitblinken op een bepaald vakgebied, zoals met cijfers of schilderen. Forrest heeft echter meerdere talenten die zich op bijzondere manieren uiten.

Forrest Gump is te zien oa via Netflix en KPN Presenteert en verkrijgbaar op DVD.

2. What’s eating Gilbert Grape (1993)

Deze film is een voorbeeld van een filmisch personage met een lager ‘functioneringsniveau’ op het autisme spectrum. Arnie is achttien, maar heeft de emotionele, communicatieve en motorische vaardigheden van een kind. Arnie vertegenwoordigt karakteristieken die je vaak terugziet bij kinderen met autisme. Zoals het bewegen om te kalmeren (‘stimming’), intense emotionele uitbarstingen en het zelfbestraffend gedrag. Er is ook een kleine kanttekening.

Arnie lacht vaak op momenten waar dat niet hoort. Mensen met autisme kunnen een verlaagd vermogen van empathie vertonen, maar zijn wel gevoelig voor dingen als ‘sfeer’. Ze zullen niet vaak spontaan lachen als anderen huilen. Ook komt het maar weinig voor dat zij spelen met kinderspeelgoed op oudere leeftijd. Dit is waarschijnlijk in de film gedaan om te laten zien dat hij ‘jong van geest’ is. Er zitten dus wel een aantal ‘stereotypen’ in de film. Arnie wordt ook mishandeld door zijn broer en zus. Dit is nooit goed.

Naast deze punten is What’s Eating Gilbert Grape een film die het acteertalent van zowel Leonardo di Caprio als Johnny Depp onderstreept. Dat Leo voor deze rol geen Oscar heeft gekregen, is voor ons een raadsel.

What’s Eating Gilbert Grape is verkrijgbaar op DVD.

3. Rain Man (1988)

Dit is een voorbeeld van een film waar iemand met autisme uitblinkt op een bepaald gebied. Het komt wel vaker voor dat in de media autistische mensen worden afgebeeld als getalenteerde wiskundigen. Een meer recent voorbeeld hiervan is Ben Afflecks rol in The Accountant (2016)Ook het hoofdpersonage in Good Will Hunting is niet-neurotypisch met een begaafdheid in wiskunde.

Rain Man zette een nieuwe standaard voor het afbeelden van autisme in film. De film uit 1988 liet voor het eerst een personage met autisme zien die hoogfunctionerend was en verschillende emoties toonde. Helaas is er nog steeds een ‘retard’ stereotype dat er vanuit gaat dat alle niet-neurotypische mensen laag functionerend zijn. Rain Man doorbrak dat in 1988 al. Er is nog een lange weg te gaan, maar deze film was een mooi begin. Dustin Hoffman heeft een Oscar gewonnen voor zijn rol als Raymond. De film heeft dat jaar ook ‘Best Picture’ in de wacht gesleept.

Als Charlie en Raymonds vader komt te overlijden, gaat al het geld naar Raymond. Charlie is het hier niet mee eens en gaat op zoek naar zijn broer, die hij uit het oog was verloren. Als Charlie achter de bijzondere wiskundige vaardigheden van zijn broer komt neemt hij hem mee naar Vegas. Hij wil Raymond gebruiken om rijk te worden met blackjack. Gaandeweg bouwt Charlie een band op met zijn broer.

Rain Man is oa te zie via Netflix en iTunes en verkrijgbaar op DVD.

Volg Girls in Film op Facebook voor meer filmverhalen.

4. Extremely Loud & Incredibly Close

In Extremely Loud, Incredibly Close uit 2012 volg je de zoektocht van de jonge Oskar die opzoek is naar het familieverhaal van zijn vader. Deze is overleden tijdens 9/11. Zijn zoektocht wordt echter moeilijker vanwege zijn autisme. Nieuwe omgevingen, mensen en geluiden zijn overweldigend. Hij heeft echter maar weinig om te gebruiken voor zijn zoektocht. Het enige wat hij heeft is een sleutel en de achternaam van zijn vader. Oskar gaat iedereen in New York met de achternaam Black langs, in de hoop het slot voor zijn sleutel te vinden. Deze keer zien wij Tom Hanks in de rol van Oskars vader.

Extremely Loud, Incredibly Close is een oprechte uitblinker. De voorgenoemde films vallen af en toe weg in stereotypen. Dit kan liggen aan het feit dat deze veelal een personage vertonen dat op het ‘lager functionerende spectrum’ valt. Oskar heeft echter een vorm van hoog functionerend autisme. Hij ziet de wereld nog steeds op een bijzondere manier. Maar hij is wel verbaal sterk en zijn autisme uit zich fysiek maar minimaal.

Te zien via Ziggo, Pathe Thuis en verkrijgbaar op DVD en Blu-Ray.

5. Miracle Run/The Unexpected Journey

Zac Efron heeft de laatste jaren misschien niet in de meest hoogstaande films gespeeld. In Miracle Run uit 2004 laat Efron zien dat hij wel degelijk een potje kan acteren.

Miracle Run vertelt het verhaal van twee autistische broers. Hun moeder strijdt tegen het schoolsysteem dat de jongens niet wilt accepteren. Hun moeder gelooft echter in haar zoons. Zij weet dat haar zoons wel kunnen leren, ze hebben alleen wat extra hulp nodig. Deze film laat zien hoe moeizaam het is om gepast onderwijs te vinden voor kinderen met een rugzakje. Ze worden al snel afgeschreven en komen niet tot hun volle potentie. Deze film is gebaseerd op een waargebeurd verhaal.

Het bijzondere is dat deze film nagenoeg van de aardbodem is verdwenen. DVD’s zijn niet te vinden, zelfs niet op Amazon. Er zijn alleen nog stukken te zien op YouTube. Erg spijtig, want het is een ontzettend goede film.

Afbeelding: What’s Eating Gilbert Grape (1993) Paramount Pictures

Lees verder