Disney prinsessen
Disney prinsessen

Disney prinsessen; voorbeeld of bad influence?

Disney prinsessen zijn de laatste maanden regelmatig in het nieuws. Zo zijn er diverse studies gepubliceerd die aangeven dat Disney prinsessen een slechte invloed zouden hebben op jonge meisjes. Terwijl er tegelijkertijd ook veel positief nieuws is over de ontwikkeling die bijvoorbeeld een Belle uit Beauty and the Beast door heeft gemaakt. Wij doken in het fenomeen van de Disney prinses om dit te verklaren.

Verschuiving in verhaallijn

De ‘oude’ prinsessen zoals Sneeuwwitje, Assepoester en Doornroosje zouden een slechte invloed hebben op jonge meisjes omdat zij niet tot nauwelijks worden beoordeeld op hun persoonlijkheid. Deze video geeft dat op een hilarische manier weer:

Wanneer je wat breder kijkt en ook de ‘jongere’ prinsessen meeneemt, is er een duidelijke verschuiving in de verhaallijn te zien. Samen met de progressie van de vrouwenbeweging zien we een historische ontwikkeling in de persoonlijkheid van de prinsessen. Er kunnen drie tijdperken van Disney Prinsessenfilms worden onderscheiden.

Het klassieke tijdperk (1937 – 1959)

De Walt Disney studio ging in het begin van de jaren 30 bijna failliet. Snow White and The Seven Dwars was een gigantische gok. Het was de eerste keer dat de studio een film van meer dan dertig minuten maakte. Het verhaal, gebaseerd op het Grimm sprookje, laat een jong meisje van veertien zien dat houdt van dieren, poetsen en mensen. Zij is naïef en wordt meerdere keren gered door anderen in de film omdat zij hier zelf niet toe in staat is. Jane Maslin van de New York Times schreef:

‘Aside from her great daintiness and her credentials as a fervent housekeeper, Snow White has no distinct personality. She exists only to be victimized by her wicked stepmother – a far more interesting character – and to wait for Mr. Right.’

Lees ook: Ontmoet de echte Disney heldinnen: feminisme in animatie.

Harde arbeid

Disney focust echter liever op haar vriendelijkheid en respect voor mens en omgeving. Wat ik persoonlijk belangrijk vind, is het bekijken van Sneeuwwitje in haar context. Deze film was gemaakt in het jaren dertig van Amerika. Vrouwen mochten pas stemmen in 1920 en het ‘gelukkige huisvrouw imago’ was de standaard. Het is dan ook niet gek dat ook Assepoester een schoonmaakster was. Haar schoonheid leidt uiteindelijk tot haar bevrijding. In de jaren vijftig waren veel vrouwen uit de fabrieken ontslagen, waar zij gevaarlijk werk hadden gedaan. Er was geen plek meer voor hen nadat de mannen terug waren gekomen van dienstplicht. Een positief aspect aan Assepoester is dat zij vriendelijk is ondanks de harde arbeid die zij heeft moeten verrichten. Het kan misschien toeval zijn, maar de ontwikkeling die Assepoester doormaakt; het verlost worden van harde arbeid door de komst van een man, lijkt perfect binnen de context van de tijd te vallen.

Afbeeldingsresultaat voor world war 2 women working

Na het succes van Cinderella heeft Disney niet lang gewacht met haar volgende prinsessenfilm. Negen jaar later was daar Sleeping Beauty. Helaas was dit niet het grote succes dat Disney had gehoopt. Doornroosje was ook niet echt veel te bewonderen. In de film spreekt ze een totaal van achttien minuten en is ze achttien minuten op scherm te zien. Geen wonder, want ze sliep de hele tijd. Op lijsten van de websites Buzzfeed, Nerve en Bustle, komt ze dan ook systematisch als ‘minst feministisch’ personage uit de kast.

De Prinsessen Renaissance (1989-1998)

Na de flop van Sleeping Beauty stelde Disney een prinsessen-stop in. Dertig jaar later, na de tweede feministische golf, besloot Disney pas weer een prinsessenfilm uit te brengen. Deze keer was het de beurt aan Ariel in The Little Mermaid. In een Disney Channel special over de film beschrijft de animatie regisseur het als: ‘Deze keer is de heldin echter en makkelijker mee te identificeren dan elk andere heldin die we hebben gemaakt. Wat de film bijzonder maakt is de strijd die ze heeft om vrij te zijn en de strijd van haar vader om haar los te laten.’ In The Little Mermaid is Ariel zestien. Het is de eerste soort ‘coming of age’ die Disney heeft gemaakt. Verder wordt in de special benadrukt dat de personages ‘modern’ zijn, omdat de animatoren ze baseren op de mensen in hun eigen leven. Er leek een nieuw tijdperk aangebroken voor de Disney vrouw.

Een klein minpunt is dat prins Erik verliefd wordt op Ariel omdat hij haar hoort zingen en niet omdat hij haar persoonlijk kent. Zoals krab Sebastiaan zong:

‘There you see her
Sitting there across the way
She don’t got a lot to say
But there’s something about her’

Ohja…en misschien is meteen een kus niet de beste manier om aan iemand te vragen of hij/zij je leuk vindt. Over spreken gesproken, helaas deden de rest van de Disneyprinsessen dat ook niet veel, vergeleken met de mannelijke personages in de films:

De ‘sterke’ prinsessen

Belle, Pocahontas en Mulan waren – naar mijn mening – de eerste Disneyprinsessen waar Disney echt verbrak met aloude stereotypen. Vooral Mulan, de eerste Disney heldin die volledig tegen de stroom inging en uiteindelijk streed om haar grote liefde China. Niet een man. Het was ook de eerste Disney film waar de hoofdschrijfster dezelfde etniciteit had als de prinses zelf. Binnenkort komt er een live-action versie van Mulan. Het internet was niet blij dat er een poging werd gedaan om Mulan alsnog ‘aan de man te brengen’. Captain Li Shang is namelijk vervangen door een ander personage: Chen Honghui. Velen hopen dat dit geen liefdesinteresse wordt. Een lek van een ‘spec’ script beschreef een witte man waar Mulan uiteindelijk verliefd op werd. Dit tot grote schrik van fans. Hua Mulan is een Chinese volkslegende en ook daar is ook absoluut geen sprake van een mannelijke partner. Ook zou de remake geen liedjes hebben. De regisseuse, Niki Caro, zegt dat dit echter alleen roddels zijn.

Het moderne tijdperk

Met de komst van het internet is het steeds makkelijker voor mensen om hun mening te uiten over films. Zo ook de Disney films. De prinsessen van het moderne tijdperk zijn etnisch diverser, barsten van persoonlijkheid en staan steviger in hun schoenen. De heftige reacties op Mulan laten zien dat mensen geen genoegen meer nemen met de ‘stille huisvrouw’. Dat een prinses geen prins heeft, wordt niet gezien als een incompleet verhaal, maar een reden om feest te vieren. Prinsessen zoals Rapunzel uit Tangled zijn nog wel ietwat naïef zoals Sneeuwwitje, maar laten zien dat je met pannen niet alleen kan koken.

Reactions GIF - Find & Share on GIPHY

Waar wij een evolutie zien bij prinsessen zoals Merida van Brave en Mulan voor het actief kiezen van land boven liefde, is er nog geen evolutie op het gebied van liefdeskeuzes. Het blijft prins, of niets. Wellicht zien wij in Frozen 2 de eerste match tussen een koningin en een andere vrouw. Het internet is er in ieder geval helemaal klaar voor. De hashtag #GiveElsaAGirlfriend is een campagne om het Disney personage de eerste LHBTQ+ ‘Disney Prinsess’ te maken. Wie weet heeft Hans nog een zusje?

Afbeelding: Snow White © Disney. All rights reserved.

 

Lees verder