Dag van het Scenario
Dag van het Scenario

Geen verhaaltje! Verslag van De Dag Van Het Scenario. #NFFReport

22 september, Utrecht, NFF. Het is half twee ’s middags en ik zie een lege rode loper. Gisteravond liepen hier grote namen uit de filmwereld in glitterjurk en maatpak. En straks weer. Hier, bij de stadsschouwburg in Utrecht, het Nederlands Film Festival is in volle gang.

Als scenarioschrijfster in spe, kom ik vandaag voor de Dag Van Het Scenario. Een drie uur durend programma met als thema dit jaar: de waarde van verhalen. Erkende scenaristen, makers, journalisten en een zeer geestige dame uit de wetenschap delen hun verhaal en werkwijze deze middag met een zaal vol scenarioschrijvers en andere filmprofessionals.

KOM MAAR OP!

In de foyer spot ik bekende schrijvers. Zoals Marnie Blok, die o.a. het filmscript van De Gelukkige Huisvrouw schreef. En onlangs nog een glas wijn dronk met Pip @ Girls In Film!

Het is druk, ik zoek een plek in de grote zaal, pak pen en notitieboekje waarin ik opschrijf: “Opletten Bakker.” Vastbesloten alles op te slurpen, er veel van te leren en mezelf weer een paar meter vooruit zien te krijgen in dit vak. Het doek gaat open en bij de eerste klanken van live muziek word ik blij. Een cover van Dolly Parton, my guilty pleasure. Met een beeldschone still uit de film Dunya en Daisy op het achterdoek.

EEN KOMISCHE WETENSCHAP-STER

De zeer geestige dame uit de wetenschap is de eerste spreekster. Inez de Beaufort, hoogleraar Medische Ethiek en in 1994 al te gast bij Peter van Ingen in Zomegasten . Ze komt net boven de katheder uit, deelt haar visie op droogkomische toon. Wat een fijne zelfreflectie. De zaal lacht, zij praat rustig verder. Over hoe verschillend wetenschappers en scenarioschrijvers een verhaal vertellen. Tot haar vak behoren de koude casussen: “Karretje op rails rijdt van een helling, een splitsing: rechts een mens op de rails, links vijf. Wat te doen?

Wij als schrijvers kunnen zo’n casus ‘thick’ maken, door de persoon rechts bijvoorbeeld vrouw te maken, met een kuthuwelijk en een baan als secretaresse. Dan wordt het lekker. Inez zou het ook willen kunnen, dat inkleuren, aankleden, verrijken van een gegeven. Ze komt met prachtige filmfragmenten, waarin ethische problemen de bron zijn van het scenario. Dank Inez de Beaufort.

LEREN VAN DE MEESTERS

Er volgt een kort filmpje, waarin een van mijn favoriete schrijfsters Maria Goos vertelt over een van mijn favoriete scenes uit Oud Geld, een Nederlands televisiedrama uit de jaren negentig. Ik lijk wel jarig vandaag. De meesters aan het werk, ik slurp het allemaal op.

GIRLPOWER!

Dan betreden Sia Hermanides en Alieke van Saarloos het podium. Girls opgelet! Over lef en ambitie gesproken. Afstuderen, hoe jong nog ook, meteen vol gaan voor een idee. Voetbalmeisjes, de succesvolle jeugdserie, over kwetsbare en sterke meiden die door hen geregisseerd en geschreven is. Een interview waarin ze vertellen over de lange weg die ze aflegden, maar dat het ze gelukt is. Dat ze blij zijn. Trots. Dat ze fucking dankbaar zijn. Voor dit vak, voor het geld dat ze krijgen om series te maken.

Ze benoemen heel opvallend de cultuurverschillen van de voetbalmeiden niet, maar ze hebben het gewoon over een serie die gaat over meiden. Twee inspirerende jonge vrouwen die me laten voelen dat alles mogelijk is, als je weet wat je wil en ervoor gaat.

AU, WAT ZEGGEN ZE NOU?

Dan gebeurt er iets. Na alle positiviteit rondom scenarioschrijven nemen twee journalisten het woord. Jan Pieter Ekker (oa Chef Kunst bij het Parool) en Dana Linssen (filmcriticus van oa NRC Handelsblad en editor in chief van Filmkrant) proberen iets te vertellen over hun werk en hun kijk op de basis van een goeie film. De rol van de scenarioschrijver blijkt een gevoelig punt. De uitspraak: “Meestal geeft een regievisie meer de doorslag en doet het scenario er niet echt toe”, schiet bij schrijvers in de zaal in het verkeerde keelgat. Ook het woord “verhaaltje” is geen handige keuze van het duo.

Onrust, protest. De sfeer slaat om en er wordt gevochten om de handmicrofoon die rondgaat. Marnie aan het woord, rustig vertellend dat de ophef schuilt in het woord “verhaaltje”. “We schrijven geen verhaaltje, het is een verhaal, waar over nagedacht is, waar gevoel in zit, ethiek, enzovoort.” Dana wil erop reageren, maar de discussie -die eigenlijk zeer interessant is- wordt vanwege tijdsdruk en onrust onderbroken met de tekst: “En dan is het nu tijd voor Peter Römer”.

Het korte filmpje waarin Peter Römer vertelt over Baantjer, moet de brand blussen. Maar Baantjer weet de moord op de scenarist niet op te lossen. In de pauze zet de discussie zich vurig voort: wat is de positie van de scenarioschrijver? Bij de toiletten hoor ik iemand beweren dat het iets Nederlands is, om het scenario serieuzer te nemen. Dat werkt anders in het buitenland; daar is de scenarist ondergeschikt. In Nederland denken we daar blijkbaar anders over, de scenarist in elk geval.

TATJANA, KOM JE MORGEN WEER?

Er staat meer op het programma. Een gesprek met de schrijvers van De Zaak Menten, een kort filmpje met Johan Nijenhuis, een inspirerend woord van Jean van de Velde over zijn film Bram Fischer en de zeer intrigerende presentatie van de Zweedse Tatjana Andersson (hoofd ontwikkeling bij het Zweeds productiehuis Palladium Fiction), over de houdbaarheid van langlopende series. Alweer een vrouw met humor en zelfreflectie. Met een zeer verhelderende kijk op de structuur van een goeie serie. Ze bevestigt mijn zwak voor North & South, ik snap nu waarom ik die serie rustig nog zes keer kan zien.

Aan de hand van een PowerPoint brengt ze in beeld waar de kracht van een goeie serie zit. Associaties met lava, een drilboor en een jazzimprovisatie, ze legt het uit op humoristische wijze. Eyeopeners. Wat er allemaal meer bij een serie komt kijken dan alleen een held en een traditionele opbouw in drieën, zoals de meeste films in elkaar zitten. Hoe je karakters sterk moet maken. Waarom we dan van ze gaan houden en verslaafd aan ze raken. Tatjana kreeg een half uur, maar had twee uur willen en kunnen vullen. Zij moet terugkomen, vinden de schrijvers later tijdens de borrel.

IK WIL HET! IK WIL HET!

Met rode wangen en veertien volgeschreven pagina’s verlaat ik de zaal. Hoe krijg ik al deze informatie in een verslag van 750 woorden? Onmogelijk. En dan heb ik het nog kort gehouden. De borrel achteraf niet beschreven, waar ik de handen heb geschud van de grotere scenarioschrijvers en waar ik stiekem zeer gelukkig van werd. Er is nog lang gepraat over de waarde van verhalen. Maar vooral over de positie van de scenarioschrijver. Wel of niet ondergeschikt, ik vind het een prachtvak.

Lees verder