elza jo van reenen
elza jo van reenen

Jolene: ontwapenend portret van een vurige vrouw met een hart van goud.

Elza Jo van Reenen is fotografe, creatieve duizendpoot en nu ook documentairemaakster. Drie jaar geleden belandde ze na een avondje stappen in dansclub La Vie en Proost in Amsterdam. Achter de bar stond de onverschrokken, fascinerende barvrouw Jolene. Deze kleine rebel had ze 13 jaar daarvoor tijdens een fotoshoot leren kennen. Jolene was één van de strippers die op de, door Elza Jo ontworpen, flyers voor het ‘urban porno-feest’ 911 in Zaandam stonden. Na de shoot verloren ze elkaar uit het oog om jaren later op deze bewuste avond in La Vie en Proost elkaar weer te mogen vinden. Het begin van een bijzondere vriendschap en een drie jaar durende innige samenwerking.

Zo’n tien jaar geleden leerde ik Elza Jo kennen. Ik begaf mij toen nog als guppy in de Amsterdamse tijdschriftenwereld. Elza Jo is een mooie, Brigitte Bardot-achtige verschijning met een unieke manier van fotograferen en verhalen vertellen. Ook wij verloren elkaar uit het oog. Maar ook wij vonden elkaar een week geleden terug, op een skypescherm in New York. Elza Jo als gevierde fotografe met een indrukwekkende lijst aan grote klanten zoals Swarovski, H&M, NIKE, Converse en MTV. Ik als ‘who knows what’ maar nog steeds groot bewonderaar van Elza Jo en haar werk.

Een vrouw met stekels

Hoewel de commercie voor Elza Jo lokt, verliest ze haar eclectische, creatieve stijl nooit. Haar fotografie vertelt niet alleen het verhaal van haar onderwerpen, maar ook haar eigen verhaal. Een stille kracht die ook de drijfveer achter de documentaire Jolene lijkt. Jolene is een intiem portret van rebelse vrouw vol Ajax-tatoeages met een hart van goud en een ietwat destructief liefdesleven. Een vrouw die geen stap opzij nog achteruit doet.

Meteen na het weerzien van Jolene in de bar op de Wallen besluit Elza Jo samen met HALAL docs haar verhaal vast te willen leggen. In eerste instantie met een cameraman maar al snel pakt Elza Jo zelf de camera op. Om dichterbij Jolene te kunnen komen, maar ook omdat er partijen in het leven van Jolene zijn die niet op camera wilden. ‘Ik kon beter manoeuvreren met een kleine camera. En makkelijker op plekken komen waar je anders niet komt. Daarbij is Jolene gewend om als iets heel dichtbij komt haar stekels uit te zetten. Dat is voor haar ook vaak het beste. Niet iedereen die bij haar in de buurt komt heeft altijd de beste bedoelingen met haar.’

Jolene is vuurwerk met een leven als een achtbaan

Jolene is lid van de harde kern van de Ajax familie. Ze heeft een hechte groep vrienden om zich heen en een onstuimig liefdesleven waarin mannen niet altijd het beste met haar voor hebben. Maar Jolene laat zich niet van de wijs brengen. ‘Mijn ex die vindt me niet zo aardig meer. Hij heeft alles kort en klein geslagen wat ik heb. Van wasmachine, ventilator, bank, tot weet ik veel, eetkamer tafel. Alles wat je kan bedenken heeft hij stukgeslagen met een ruitentikker. Maar voor de rest gaat het wel prima,’ deelt Jolene ons in de eerste minuten van de documentaire mee. Ze staat naast een geruïneerde auto met haar handen nonchalant in de zakken van haar trainingsbroek.

Meteen vanaf de eerste minuten van de film gun je Jolene de wereld. Ze is geen dramaqueen terwijl haar leven vol drama zit. Ze heeft geen zelfmedelijden wat een verfrissend beeld van deze gebroken vrouw geeft. Jolene is vuurwerk en haar leven een achtbaan met scherpe bochten en hier en daar z’n ups en downs.

‘Niet volgens het boekje leven’

Als Elza Jo drie jaar geleden Jolene begint te volgen spreken ze sporadisch af om te filmen. ‘Jolene had zich terug getrokken en zat een beetje op een eiland met haar vriend Lex. Ze vond het prettig om dat niet te veel in de buurt van mij te doen. Daarbij was het toen ook nog best wel aftasten. Het intensieve contact is later gekomen en heb ik echt veel tijd met haar doorgebracht. Ze betrok me ook bij de intense en heftige momenten in haar leven. Ik vind het heel bijzonder dat ze me dat vertrouwen heeft gegeven.’

Jolene, de documentaire en de vrouw, ontkrachten alle vooroordelen van een vrouw die niet volgens ‘het boekje’ leeft. Op vroege leeftijd werd Jolene moeder van twee kinderen. Ze werkt al een aantal jaar achter de bar in een stripclub op de Wallen. Maar ook studeert ze psychologie en droomt van een ‘gewoon leven’. ’s Ochtends vroeg ontbijt met het gezin, naar werk gaan en aan het einde van de dag vroeg met een filmpje het bed in duiken. Een leven vol contradicties.

Ook interessant: interview met Nanouk Leopold: op zoek naar rauwe, mooie dynamieken.

Papa

Halverwege de documentaire komt de stiefvader, ‘papa’, in het verhaal. Een man die tien jaar lang met haar moeder was en zelf ook niet bepaald de makkelijke weg in zijn leven heeft gekozen. Maar hij bracht Jolene stabiliteit en veiligheid. Dat hij op een gegeven moment uit haar leven verdween doet haar zichtbaar veel pijn.

Ook hier was het voor Elza Jo aftasten wat wel en niet bespreekbaar, laat staan filmbaar was. ‘Ik wilde het eerst even laten rusten, ik wilde weten hoe hun contact er precies uitzag. Het duurde heel lang voordat ik erachter kwam dat hij wel een heel grote rol had in haar leven, maar dat het haar heel veel pijn deed omdat die rol vertroebeld was. Dat ze hem eigenlijk heel weinig zag maar ook heel graag intensiever contact met hem zou willen.

Dat was een stukje waarvan ik wist dat dat in de film moest.’ Het contact met ‘papa’ werd opgepikt en Jolene vraagt hem of ze hem met Elza Jo mag komen opzoeken. ‘Hey pap, iemand is bezig met een documentaire over mijn leven. Ik wil heel graag dat je erin zit omdat je belangrijk voor mij bent.’ Kwetsbaar belt ze haar vader op om zijn goedkeuring te zoeken. Iets wat ze misschien wel haar hele leven bij hem zal blijven doen.

Volg Girls in Film ook op Facebook | Instagram | YouTube of schrijf je in voor de nieuwsbrief.

Sigaretjes, de Franse zon en kreeften

Een paar weken later vliegen ze naar Frankrijk om hem te bezoeken. ‘Dag stommerd, stond je net bij de automaat geld in te gooien?’ Jolene kust haar ‘vader’ en zegt hem dat ze voelde dat hij dichtbij in het gebouw was. De dagen die volgen zijn gevuld met in het donker sigaretjes roken, emotionele gesprekken op plastic stoeltjes en samen koken. Een kreeft wordt gekocht om in de pan te gooien maar Jolene stribbelt tegen.

Als haar vader speels de kreeft boven Jolene bungelt roept ze met een kinderlijke onschuld ‘Papa! Ga weg! Zo meteen zit hij in mijn neus!’. De kreeft wordt in het water vrijgelaten en we zien Jolene op haar puurst. Open, vrolijk en gelukkig. Een beeld dat je niet makkelijk van je netvlies af wil of zal kunnen krijgen. Een vrouw die bij menig kijker een plekje in het hart zal veroveren. Een ontwapend, ontroerende debuutfilm over een bijzondere vrouw door een bijzondere vrouw.

Jolene is te zien op 23 April om 20:55 uur op NPO2. 

Lees verder