met dank aan alle figuranten
met dank aan alle figuranten

Met dank aan alle figuranten: een spotlight op de mensen in de achtergrond #interview

Doe je ogen dicht…

en stel je voor dat je een filmscène ziet in een café. Een stelletje heeft ruzie. De ober komt langs en vraagt of ze nog wat willen drinken. Het stel wimpelt hem af. Passief agressief ruziën ze verder. De vrouwen aan de tafel naast ze kijken af en toe geïrriteerd in de richting van het stel. Een dame in de bediening schrikt zó van een uitbarsting dat ze alle wijn over een andere tafel heen knoeit. Uiteindelijk loopt de ruzie dermate uit de hand dat het stel boos het restaurant uit stormt. Verbaasd staren alle andere gasten hen na.

Meestal letten we vooral op de acteurs die het stel zouden spelen. Maar wat was voorgaande scène geweest zonder de andere gasten in het restaurant en de bediening? Ze spelen misschien niet de hoofdrol, maar zonder hen was de scène niets waard. Al deze rollen worden gespeeld door figuranten, onmisbare mensen in menig filmproductie. Maar wie zijn deze mensen en waarom figureren ze? En waar komt de behoefte vandaan om gezien te willen worden op een plek waar je juist onzichtbaar moet zijn.

Daar gaat Laura Hisken, samen met onder andere Brandi van de Mortel en Merel Oenema, een documentaire over maken. Met dank aan alle figuranten zet de figuranten voor een keer in de voorgrond.

Onmisbaar maar ook onzichtbaar

Het is aan de figuranten de taak om zo min mogelijk op te vallen en al het licht van de spotlight naar de acteurs te laten gaan. Ik vroeg mezelf af, wat is er zo aantrekkelijk aan figureren? Want makkelijk is het niet. Je moet vaak lange afstanden naar een set afleggen, je krijgt weinig betaald, je eet ná de acteurs, en dan moet je ook nog eens heel erg lang wachten. En dat allemaal om misschien een fractie van een seconde in beeld te zijn.

Regisseuse Laura Hisken vroeg zich dat ook af. Ze kwam voor het eerst in aanmerking met figuranten toen ze werkte voor een productiehuis, en een zaal moest vullen met figuranten. ‘Ik voelde me bezwaard dat ik niet iedereen op een normale manier te woord kon staan en de aandacht kon geven die veel figuranten van mij verlangden. Ik zag een discrepantie tussen de behoefte aan te worden gezien en de mate waarin figuranten op veel verschillende manieren ‘onzichtbaar’ zijn en dat vond ik heel erg interessant.’ En deze interesse resulteerde in het idee voor haar documentaire Met dank aan alle figuranten.

Even voorstellen

Laura Hisken (regisseuse, 29) studeert dit jaar af aan de Hogeschool voor de Kunsten met haar documentaire ‘Met dank aan alle figuranten’. Ze zal de documentaire niet alleen regisseren, maar ze heeft ook het filmplan geschreven.

met dank aan alle figuranten
Regisseuse Laura Hisken

Dat ze dit specifieke onderwerp heeft gekozen voor haar documentaire is geen grote verrassing. Zoals ze zelf mooi aan mij omschreef geniet ze enorm van ‘mensencomposities’, waarbij ze graag taal en beeld combineert. Laura is altijd op zoek naar wat mensen verbindt, en probeert dan ook in haar persoonlijke leven maar ook als filmmaker analytisch te kijken naar situaties zonder aan de zijlijn te staan. ‘Met humor naar de grote en kleinere zaken in het leven kunnen kijken is voor mij van levensbelang en ik ben op mijn best in een groep, alleen werken vind ik eigenlijk niks aan’. En daarom was het voor haar een belangrijke taak om een topteam van mensen om zich heen te verzamelen om samen Met dank aan alle figuranten te realiseren.

Brandi van de Mortel (creatief producent, 22) was een van deze mensen. Brandi is al van jongs af aan gek op films, en op de HKU kwam ze erachter dat ze in het productievak coördineren kan combineren met creativiteit.

met dank aan alle figuranten
Creatief producent Brandi van de Mortel

Vorig jaar studeerde ze af als Creatief Producent aan de opleiding Audiovisuele Media. De afgelopen jaren heeft ze al aan menig productie meegewerkt, en was weer op zoek naar een volgende uitdaging om aan bij te dragen. Het is voor Brandi belangrijk dat alle films waar ze aan meewerkt een nieuw perspectief bieden. En toen hoorde ze Laura´s pitch op de HKU waar ze haar filmplannen presenteerde. ‘Laura’s plan sprong er voor mij met kop en schouders bovenuit. Het is grappig, oprecht, en door haar energie voelde je de liefde die ze draagt voor dit thema’. Het was dan ook snel duidelijk na het drinken van een kopje koffie samen dat dit een fijne samenwerking zou worden.

Maar een film is natuurlijk niet gemaakt zonder een cameravrouw- of man, en dat was het moment waarop Merel Oenema (29) in beeld kwam.

met dank aan alle figuranten
Cameravrouw Merel Oenema

Merel studeerde in 2017 af aan de HKU op de opleiding Audiovisuele Media en is sindsdien met meerdere documentaireprojecten bezig. Ook zij zag de pitch op de HKU van Laura en ze vond het een uniek idee. Voor ze het wist zaten ze ook aan de koffie en werd ze onderdeel van het team. Wat Merel zo mooi aan documentaire vindt is dat je diverse mensen leert kennen die je even binnenlaten in hun wereld. En dat was ook een goede drijfveer voor het onderwerp van Met dank aan alle figuranten. ‘Het gaat over een groep mensen die onzichtbare rollen spelen. Ik realiseerde mij dat ik juist daarom benieuwd was naar de drijfveer van deze mensen. Waar doen ze het voor?’

Zichtbaarheid zoeken

En dat is een goede vraag die we al eerder even aanstipten. Op het eerste gezicht lijken de nadelen van figureren misschien de voordelen te overschaduwen. En dat is een interessant gegeven dat Brandi, Merel en Laura aan het denken zette. Brandi en Merel bewonderen beide de gedreven motivatie waarmee figuranten hun werk doen. ‘Uiteindelijk zijn we allemaal op zoek naar een plek waar we iets kunnen bijdragen en zichtbaar zijn,’ legt Brandi uit.

Laura noemde al even de ogenschijnlijke paradox tussen de behoefte aan gezien worden en de mate waarin figuranten ´onzichtbaar´ zijn. ´Sinds ik met deze film bezig ben is er zo ontzettend veel meer interessants bijgekomen wat betreft de sociale verbondenheid van figuranten. Gezien willen worden in een wereld waar iedereen zich soms misschien wel eens onzichtbaar voelt,´ vertelt Laura. ´Ik wilde een film maken waarin duidelijk wordt wat het publiek gemeen heeft met figuranten. Ook om hen te laten zien dat hoewel figuranten misschien een op het eerste gezicht onbegrijpelijke hobby of bezigheid hebben, zij daar voldoening en erkenning uit halen waar het publiek op zijn manier ook naar op zoek is´.

Volg Girls in Film ook op Facebook | Instagram | YouTube of schrijf je in voor de nieuwsbrief.

Met een lach en een traan

En met het richten van de spotlight op de figuranten hopen Laura, Brandi en Merel ervoor te zorgen dat er een wereld zichtbaar wordt die voorheen vaak onopgemerkt bleef. De wereld van figuranten is zo enorm divers, waar zoveel mensen met verschillende drijfveren zijn om dit werk te doen. ‘Iedereen heeft een eigen motivatie, en begrip tonen is makkelijker als je de achtergrond van mensen weet,’ legt Brandi uit. ‘Ik wil hierbij stilstaan en hoop met dit besef het publiek open te stellen en ruimte te geven aan de mensen om hen heen’.

met dank aan alle figurantenEn deze diversiteit van mensen is ook wat Laura graag wil laten zien met haar films, en waar Met dank aan alle figuranten in de kern ook over gaat. Juist hetgeen wat veel mensen ogenschijnlijk met elkaar verbindt, en wat hen deels juist heel anders maakt. ´Mijn insteek als filmmaker is altijd om verhalen te vertellen met een lach en een traan, want iedereen worstelt in het leven maar iedereen vindt ook dingen die hen gelukkig maken,´ legt Laura uit. ´Ik vind het mooi om dat met elkaar af te wisselen zodat andere mensen zich daar hopelijk in zullen herkennen´. En dat zijn ook de sleutelwoorden voor Laura en haar werk: humor en herkenning. ‘Als ik het voor elkaar krijg dat het publiek van mijn film moet lachen omdat ze zich herkennen in de personen in mijn film met wie ze hadden verwacht zich nooit te kunnen identificeren is mijn film naar mijn mening geslaagd’.

Damesteam

Het team van Met dank aan alle figuranten bestaat relatief uit veel vrouwen. Maar dat was niet met opzet. ‘Ik zou mijn crew niet op basis van geslacht kiezen’, vertelt Laura. ‘Brandi was voor mij een cadeautje en toevallig een vrouw’. En datzelfde gold voor Merel, die op aandringen van Brandi benaderd werd om mee te werken aan de documentaire.

‘Of je nou producent bent, regisseur of cameravrouw – in een filmcrew probeer je je te omringen met mensen die kunnen wat jij niet kan,’ legt Brandi uit. ‘Of ik in een mannenteam werk of vrouwenteam maakt dan in eerste instantie iets minder uit. Zolang er maar communicatie en vertrouwen is’. Merel sluit zich daarbij aan. ‘Soms werk ik juist goed samen met een man en de andere keer met een vrouw. Het gaat voor mij om de persoon en niet om het geslacht!’.

Maar het is hen ook duidelijk dat er in de filmwereld nog het een en ander wat gelijker kan. ‘We spreken standaard van ‘geluidsman’ en ‘cameraman,’ vertelt Brandi. ‘Dit is natuurlijk vaktaal, maar toch impliceert dit dat de filmwereld een mannenwereld schijnt te zijn. Daar mag wat mij betreft wel wat in veranderen’. ‘En daarom ben ik heel erg blij dat er van de getalenteerde, hardwerkende mensen waar ik mee samenwerk drie vrouw zijn,’ voegt Laura toe. ‘Want vrouwen kunnen wat beter gerepresenteerd worden in de filmwereld’. 

Droomsamenwerking

Maar met welke girl in film zouden de dames zelf wel eens willen samenwerken? Merel noemt filmmaaksters Coco Schrijber en Ester Gould. ‘In de documentaires van Coco Schrijber merk je dat zij de vormgeving net zo belangrijk vindt als de inhoud,’ legt Merel uit. ‘Dit zie ik bijvoorbeeld ook terug in de documentaire A Strange Love Affair with Ego van Ester Gould. Dit spreekt mij enorm aan’.

Brandi was onlangs naar de langverwachte nieuwe film van Greta Gerwig, Little Women. Niet alleen de cast die Gerwig kiest voor haar films zijn inspirerend. ‘Haar benadering van een verhaal en de manier waarop ze hiermee naar buiten treed bewonder ik enorm,’ voegt Brandi toe. ‘Met haar een productie draaien zou wel een ideale droom zijn’.

De droomsamenwerking van Laura is misschien niet helemaal realistisch, grapt ze. ‘Maar ik zou met liefde de rest van mijn leven stage willen lopen bij Sofia Coppola (Lost in Translation),’ vertelt Laura. ‘De melancholische toon van haar films en de hartverscheurende koelte én kwetsbaarheid van haar personages zijn voor mij een prachtig treurige en tegelijkertijd romantische weerspiegeling van het leven’. En ondanks dat documentaire haar passie is, wil Laura ook graag een keer een fictiefilm maken. ‘Ik zou uren willen kijken naar Coppola’s spelregie,’ aldus Laura. ‘Het spel in haar films is voor mij het symbool van show don’t tell, en daardoor laat ik me ook inspireren in de documentaires die ik maak’.

Is jouw interesse ook gewekt in de film en het onderwerp? Dan kunnen de makers van Met dank aan alle figuranten jouw hulp goed gebruiken! Op de CineCrowdpagina staat meer informatie over hoe jij dit project kan steunen.

Met dank aan alle figuranten Facebook
Met dank aan alle figuranten Instagram

Lees verder