Disney heldinnen
Disney heldinnen

Ontmoet de echte Disney heldinnen: feminisme in animatie

Tangled, Brave, Frozen; de Disneyprinses is allang geen passief karakter meer dat op haar prins wacht. Ook de live-action-remakes krijgen een 21ste eeuwse feministische make-over lijkt het. Emma Watson als Belle in Beauty and the Beast leert bijvoorbeeld een meisje in het dorp lezen, helpt haar vader in de winkel en vindt het niet erg om haar rok omhoog te stropen voor hard werk. De Disneyprinses maakt een feministische revolutie door.

Maar hoe zit het met het bedrijf Disney zelf? Wij doken in de bedrijfsgeschiedenis van Disney om te zien hoe het zat met de feministische revolutie van haar werknemers. Het blijkt dat Belle, Rapunzel en Merida niet de enige feministische Disneyheldinnen zijn. Achter de schermen waren vrouwen, en mannen, aan het werk om te vechten voor gelijkheid.

Inkleuren voor vrouwen

In de jaren dertig waren bij Walt Disney Productions Ltd. wel vrouwen in dienst, maar alleen op de ‘Ink en Painter’ afdeling. Zij trokken tekeningen over op celluloid en kleurden deze in. Zij hadden geen hand in het ‘creatieve werk’, het bedenken van de animaties zelf. Dit werd geadverteerd als mannenwerk. In de werkbrochure van het bedrijf stond het volgende:

“All inking and painting of celluloids and all tracing done in the Studio, is performed exclusively by a large staff of girls known as Inkers and Painters. This work, exacting in character, calls for great skill in the handling of pen and brush. This is the only department in the Disney Studio open to women artists. Fotograaf Kevin Burg vond een oude afwijzigingsbrief van zijn oma uit 1938. Waar inderdaad in staat dat vrouwen alleen welkom waren als ‘Inker’ en ‘Painter’.

Piece of history: Kevin Burg, a graphic artist from New York, discovered the 75-year-old letter which belonged to his grandmother, Mary Ford, shortly after she passed away

Walt Disney zelf had echter andere plannen. Walt nam in de jaren dertig en begin jaren veertig persoonlijk een aantal vrouwen aan die de Disney geschiedenis zouden veranderen. Met de eerste vrouwen in de ‘Story Department’ liet Walt Disney zien dat hij niet van plan was vrouwen in de ‘Ink en Painter’ kelder te laten.

Verhalen van Bianca Majolie

In 1934 had Bianca Majolie een lunchafspraak met één van haar oude klasgenoten van de middelbare en hogeschool. Zij liet hem haar tekeningen zien en vertelde hem over haar ideeën. De lunchafspraak veranderde in een sollicitatiegesprek. Haar klasgenoot, was niemand minder dan Walt Disney zelf. Walt nam haar aan voor de Story Department. Hiermee werd zij de eerste vrouw bij The Walt Disney Company die niet op de ‘Ink and Painter’ afdeling werkte. De afdeling waar Majolie ontwikkelde vooral korte slapstick filmpjes. Majolie dacht echter in grotere verhalen. Zij stuurde Disney in de richting van langere verhalen die niet alleen leunden op snelle grapjes. Haar Silly Symphony: Elmer Elephant, was de eerste korte film van Disney die een dramatisch element had. Disney animatoren Frank Thomas and Ollie Johnston zeiden over haar in hun boek, Too Funny for Words, dat Bianca de Story Department voor eeuwig veranderde:

“We could not have made any of the feature films without learning this important lesson: Pathos gives comedy the heart and warmth that keeps it from becoming brittle.”

Retta Scott op de aftiteling

Retta Scott is de eerste vrouw in Disney geschiedenis die met haar naam op een aftiteling kwam te staan. Zij was, bij hoge uitzondering, aangenomen op de Story Department tijdens de ontwikkeling van Bambi. In 1940 trokken haar sketches de aandacht van Walt Disney tijdens een vergadering. Toen de film in 1940 in productie ging, besloot hij haar een scène te laten animeren. Zij werd hierbij de eerste vrouwelijke animator binnen Disney ooit. Marc Davis, een mede animator, vertelde over haar in het boek The Making of Bambi: ‘No one matched her ability in drawing animals from all angles.’ Met haar achtervolgingsscène in Bambi was zij de eerste vrouw binnen The Walk Disney Production Company wiens eigen originele tekeningen zijn gebruikt in een film.

De kleurenmagie van Mary Blair

Retta Scott en Mary Blair in Griffith Park 1940 samen met de Walt Disney Company © Disney

Mary Blair was aangenomen in 1940 voor de Story Department samen met haar man. Nog nooit eerder had iemand verschillende tinten van dezelfde kleur gebruikt. Haar werk werd steeds simplistischer, feller en krachtiger. Na het zien van haar nieuwe werk had Walt Disney haar persoonlijk aangesteld als ‘color stylist’ bij Peter Pan vanwege haar unieke stijl. Ze was onder andere ook verantwoordelijk voor de prachtige kleuren in Cinderella. Blair zei dat zij kleuren wist die zelfs Walt nog niet kende. Zij is ook de ontwerpster van de iconische Disney attractie ‘It’s a Small World’. 

In het boek The Art and Flair of Mary Blair schreef auteur John Canemaker over haar:

“Of all his artists, this female artist was Walt’s favorite, and he allowed her to have as significant an impact on postwar Disney style as Albert Hurter had in the 1930s.”

In deze korte documentaire wordt gesproken over de grote impact van ‘de Mary Blair kleuren’. De documentaire bevat unieke beelden uit het Walt Disney archief.

Nuttcracker Suite

In 1941 maakte Walt Disney een officiële aankondiging dat het bedrijf meer vrouwelijke animatoren zou gaan opleiden. Er waren roddels dat Walt alleen vrouwen begon aan te nemen omdat zij goedkoper waren. In zijn speech maakte Walt hier echter korte metten mee. Hij zei dat als een vrouw het werk ook kan doen, zij even veel waard was als de man. Walt gaf drie redenen:

1) Hij wilde zijn medewerkers een zo divers mogelijk opleiding bieden zodat zij meer konden inspringen.

2) In het geval van oorlog zouden de vrouwen al opgeleid zijn om het werk van de mannen over te nemen.

3) En als laatste zei Walt: ‘The girl artists have the right to expect the same chances for advancement as men, and I honestly believe that they may eventually contribute something to this business that men never would or could.’

In de jaren veertig werden er hordes nieuwe vrouwen aangenomen als ‘inbetweeners’ (animatoren die overgangstekeningen maakten tussen animaties) en assistent animatoren. Twee dames binnen de nieuwe golf aan animatoren waren Sylvia Holland en Ethel Kulsar. Disney sloot zijn speech af met een compliment aan beide dames voor hun werk aan Disney’s Fastasia met ‘The Nuttcracker Suite’. De film was gebaseerd op het werk van componist Tsaikovski en het veranderen van de seizoenen.

Afbeelding: Retta Scott en Mary Blair in Griffith Park 1940 samen met de Walt Disney Company © Disney

bronnen: http://waltdisney.org/blog/worth-much-man-cracking-celluloid-ceiling en ‘Walt Disney was no Gender Bigot’ op cartoonbrew.com

Lees verder