Wanuri Kahiu zorgt met <i>Rafiki</i> voor aanpassing van de wet #interview

Wanuri Kahiu zorgt met Rafiki voor aanpassing van de wet #interview

Bij Girls in Film zijn we altijd op zoek naar krachtige verhalen, verteld door machtige verhalenvertellers en creatieve geesten. In Nederland, wereldwijd, in het klein of juist meeslepend groot. Zo was het dan ook vanzelfsprekend dat we er alles aan zouden doen om de Keniaanse Wanuri Kahiu tijdens haar korte bezoekje in Nederland te kunnen spreken. 

Afrikaanse regisseuse in Hollywood

Zodoende stormde ik tijdens de Roze Filmdagen net op tijd Het Ketelhuis binnen om de Keniaanse grootheid van de trap in het café te zien schrijden. Of liever gezegd zweven, zoals alleen deze filmkoningin dat kan. Beleefd, bescheiden en met de gepaste air. Kahiu is de eerste Afrikaanse regisseuse die een Hollywood film gaat maken (The Thing About Jellyfish) met niemand minder dan Millie Bobby Brown in de hoofdrol. Ik spreek haar over haar roots, haar meest recente film Rafiki en haar droomproject, want dat staat ook al op de planning!

still uit Rafiki

Keniaanse identiteit onderzoeken in Rafiki

Kahiu is geboren en getogen in Kenia en gebruikt film om haar Keniaanse identiteit te onderzoeken. Al jaren wilde de filmmaakster een liefdesverhaal maken. Dus verslond ze de ene na de andere roman in de hoop het perfecte verhaal te vinden. En die vond ze, in de vorm van Monica Arac de Nyeko’s Jumbala Tree. “Ik wilde haar verhaal in al haar kracht neerzetten en ervoor zorgen dat de tekst op de juiste manier naar film vertaald werd. Het originele verhaal speelt zich in Uganda af en het moest in Nairobi plaatsvinden. Ik wilde de hoofdpersonen houden maar we moesten de context naar ons land vertalen. Voor mij was het belangrijk om de liefde tussen mooie Afrikanen te laten zien en deze herinneringen en verhalen aan de geschiedenis van Afrikaanse film toe te voegen.”

Eerst Keniaanse film in première in Cannes

En dat is precies wat ze heeft gedaan; geschiedenis geschreven. Rafiki is een verhaal over vriendschap en de liefde tussen twee jonge vrouwen, Kena en Ziki. In een tijd vol strijd rondom de lhbt-rechten in Kenia. Rafiki is de eerste Keniaanse film die op het Cannes Festival in première ging. Iets wat niet zonder slag of stoot is gegaan. Het hing er namelijk lange tijd om of de film überhaupt gemaakt ging worden.

“Het duurde zeven jaar voordat de film van de grond kwam, om financiering rond te krijgen en om het verhaal vorm te geven. Niemand wilde de film financieren omdat ze bang waren om de overheid te beledigen. Uiteindelijk hebben we via buitenlandse investeerders budget gekregen om de film te maken. En ook tijdens het filmen wilde ik er zeker van zijn dat we niets deden dat tegen de Keniaanse wetten in zou gaan.”

Verbannen uit de bioscoop

“We waren enorm voorzichtig hoe we met de cast omgingen en hebben ze zoveel mogelijk verteld over wat ze konden verwachten in de scènes en aan reacties op het verhaal.” Maar ondanks alle voorzorgsmaatregelen werd de film toch verbannen uit de Keniaanse bioscopen. De Keniaya Film Classification Board vond de lesbische context en het promoten van homoseksualiteit niet gedoogd. Homoseksualiteit is in Kenia, en veel andere landen in Afrika, nog steeds verboden, en veel Afrikaanse talen hebben niet eens een woord voor homoseksualiteit.

Rafaki Wanuri Kahiu
still uit Rafiki

Maar niets zou Kahiu tegenhouden om deze film naar buiten te brengen en dus klaagde ze op haar beurt de Film Board aan.  “Ze wilden dat ik het einde van de film veranderde omdat de film een hoopvol en positief einde heeft. Maar ik weigerde dat te doen. Voor mij was deze film maken een duidelijk teken van trouw blijven aan mezelf. Door de ban en de verschillende uitdagingen werd mijn authenticiteit op de proef gesteld, waardoor ik erachter ben gekomen hoe ver ik wil gaan voor m’n films. Ik zie mezelf niet als een activist, maar op het moment dat iemand inbreuk doet op mijn creativiteit en het recht om m’n werk uit te oefenen, wordt dat een probleem. Daarom besloot ik om het classificatiebureau voor de rechter te slepen.”

Oscar-inzending

Uiteindelijk werd Rafiki zeven dagen in Kenia vertoond, zodat ze de film in ieder geval kon inzenden naar de Oscars (om in aanmerking te komen voor een nominatie moet een film eerst in het land van origine vertoond zijn). De film miste helaas de nominatie voor Beste Buitenlandse Film, maar gooit wereldwijd hoge ogen.

Hard work pays off… Want als ik Kahiu vraag naar haar toekomstplannen begint ze te giechelen… “Oh ik wil je zo graag over mijn droomproject vertellen, maar dat mag nog niet. Wat ik wel mag zeggen is dat ik mijn favoriete boek van mijn favoriete auteur mag gaan verfilmen, met een enorm indrukwekkend team. Het is echt een droom die uitkomt, maar ik mag hier pas volgende week meer over vertellen…” Waar ik hoopte op een scoop, houdt Kahiu haar lippen keurig op elkaar.

OOK INTERESSANT: Caphernaüm; film van Nadine Labaki die je niet meer loslaat.

Amazon serie

Als ik een paar dagen later het interview uit ga werken stuit ik op ‘het nieuws’. Het nieuws dat Kahiu op de kaart zal zetten als baanbrekende vrouwelijke scifi filmmaker in een tijd waar Hollywood nog steeds wordt gedomineerd door witte mannen. Viola Davis en haar man hebben de rechten voor het boek Wild Seeds van de gernomeerde Octavia E. Butler gekocht. Samen met scifi schrijver Nnedi Okorafor zal Kahiu het boek tot een serie voor Amazon omtoveren.

En dat toveren kan Kahiu als geen ander; haar strijd om Rafiki aan de man te brengen heeft ertoe geleid dat eind mei de rechtbank van Kenia de wet tegen homoseksualiteit zal gaan herzien. Waardoor wederom Kahiu een belangrijke rol zal spelen in de hervorming van Kenia.

Rafiki is in Nederland te vanaf 23 mei te zien in de bioscoop.

Lees verder